പ്രവാചകൻ ﷺ തിരുമേനിയുടെ ഉറക്കം: മാതൃകകളും മര്യാദകളും

പ്രവാചകൻ ﷺ തിരുമേനിയുടെ ഉറക്കം: മാതൃകകളും മര്യാദകളും

പ്രിയപ്പെട്ട സഹോദരങ്ങളേ, കാരുണ്യദൂതരായ മുഹമ്മദ് നബി ﷺ തിരുമേനിയുടെ ഉറക്കത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഇവിടെ പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. 
.സ്നേഹത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം: പ്രവാചകനോടുള്ള ആഴമേറിയ സ്നേഹം കാരണം അവിടെത്തെ ചര്യകൾ പിന്തുടരാൻ വിശ്വാസികൾക്ക് വലിയ താല്പര്യം ഉണ്ടാകുന്നു. ആ ശീലങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ യുക്തി അറിഞ്ഞാലും ഇല്ലെങ്കിലും, തിരുമേനി നമ്മെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജീവനേക്കാളും വിലപ്പെട്ടതാണ്.
ആദരവിന്റെ അടയാളം: വിശുദ്ധ ഖുർആൻ കൽപ്പിക്കുന്നുوَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ
...അവിടെത്തെ ബഹുമാനിക്കുകയും സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുക..." (സൂറതുൽ അഅ്റാഫ്: 157)
പ്രവാചകനെ ആദരിക്കുക എന്നതിന്റെ അർത്ഥം തിരുമേനിയുടെ എല്ലാ ജീവിതചര്യകളെയും മാതൃകയാക്കുക എന്നതാണ്. അതിനാൽ ഉറങ്ങുമ്പോൾ പോലും പ്രവാചകചര്യ പാലിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ഒരു വിശ്വാസിയുടെ ഉത്തമ ലക്ഷണമാണ്.
പ്രവാചകൻ ﷺ ഉറങ്ങിയിരുന്നത് എപ്രകാരമായിരുന്നു?
കിടപ്പറയിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ വിരിപ്പിൽ എന്തെങ്കിലും ജീവികളോ പൊടിയോ ഉണ്ടോ എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ വസ്ത്രത്തിന്റെ ഒരറ്റം കൊണ്ട് വിരിപ്പ് തട്ടി വൃത്തിയാക്കുന്നത് പ്രവാചകന്റെ ശീലമായിരുന്നു. ശേഷം 'ബിസ്മില്ലാഹ്' എന്ന് ചൊല്ലി, വലതുഭാഗം ചരിഞ്ഞ്, മുഖവും നെഞ്ചും ഖിബ്‌ലക്ക് നേരെയാക്കി, വലതുകൈ വലതു കവിളിന് താഴെ വെച്ചാണ് തിരുമേനി ഉറങ്ങിയിരുന്നത്. എത്ര മനോഹരമായ ഒരു കാഴ്ചയാണത്!
രാത്രിയിൽ ഉറക്കമുണർന്നാൽ ഉടൻ തന്നെ മിസ്‌വാക്ക് (പല്ലുതേപ്പ്) ചെയ്യുമ്പോൾ ഓതേണ്ട പ്രാർത്ഥനകൾ പ്രവാചകൻ ﷺ പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
രാത്രിയിൽ ഉണരുമ്പോൾ തിരുമേനി ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിക്കുമായിരുന്നു എന്ന് 
ഇമാം ഇബ്നു ഹിബ്ബാൻ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്:لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الْعَزِيزُ الْغَفَّارُ ഏകനും സർവ്വാധികാരിയുമായ അല്ലാഹുവല്ലാതെ യാതൊരു ആരാധ്യനുമില്ല. ആകാശങ്ങളുടെയും ഭൂമിയുടെയും അവയ്ക്കിടയിലുള്ളവയുടെയും നാഥനാണവൻ. അവൻ പ്രതാപശാലിയും ഏറെ പൊറുക്കുന്നവനുമാകുന്നു.

തഹജ്ജുദ് നിസ്കാരത്തിനായുള്ള ക്രമീകരണം രാത്രിനമസ്കാരം

(തഹജ്ജുദ്) ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നതിനാൽ, സുഖലോലുപത നിറഞ്ഞ ഉറക്കമായിരുന്നില്ല പ്രവാചകന്റേത്. പരുപരുത്ത കമ്പിളി പുതപ്പിലായിരുന്നു കിടന്നിരുന്നത്. ഒരിക്കൽ വീട്ടുകാർ പ്രവാചകന് കൂടുതൽ സുഖം ലഭിക്കുന്നതിനായി ആ വിരിപ്പ് നാലായി മടക്കി വിരിച്ചുകൊടുത്തു.
ഇമാം തിർമിദി ഉദ്ധരിക്കുന്ന ചരിത്രത്തിൽ നേരം പുലർന്നപ്പോൾ തിരുമേനി ചോദിച്ചു:

"مَا فَرَشْتُمُ لِي اللَّيْلَةَ؟" قَالُوا: هُوَ فِرَاشُكَ وَلَكِنَّا ثَنَيْنَاهُ أَرْبَعًا، فَقَالَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ: "لَا، رُدُّوهُ كَمَا كَانَ"
 "ഇന്നലെ രാത്രി നിങ്ങൾ എനിക്കായി എന്താണ് വിരിച്ചു തന്നത്?" അവർ പറഞ്ഞു: "അത് അങ്ങയുടെ വിരിപ്പ് തന്നെയാണ്, പക്ഷേ കൂടുതൽ സുഖകരമാകാൻ ഞങ്ങൾ അത് നാലായി മടക്കി വിരിച്ചതാണ്." അപ്പോൾ പ്രവാചകൻ അരുളി: "വേണ്ട, അത് പഴയതുപോലെ തന്നെയാക്കൂ."

അതിന്റെ അമിതമായ സുഖം കാരണം രാത്രിയിലെ പ്രാർത്ഥന മുടങ്ങിപ്പോകാൻ  ഇടവരരുത് എന്നതായിരുന്നു പ്രവാചകന്റെ താല്പര്യം.
രാത്രിയിലെ സമയക്രമീകരണം ഇശാ നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം അനാവശ്യമായി വൈകിയിരിക്കുന്നത് പ്രവാചകന് ഇഷ്ടമല്ലായിരുന്നു. ഇശാ കഴിഞ്ഞ ഉടൻ തന്നെ ഉറങ്ങാൻ കിടക്കുക എന്നതായിരുന്നു ചര്യ. എന്നാൽ വല്ല അതിഥികളോ അല്ലെങ്കിൽ ഭാര്യമാരുമായി സംസാരിക്കേണ്ട നല്ല കാര്യങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ പ്രവാചകൻ ﷺ സമയം മാറ്റിവെച്ചിരുന്നു. 
ഭാര്യയായ ആയിഷ (റ) രാത്രിയിൽ ദീർഘമായി സംസാരിച്ചപ്പോൾ പ്രവാചകൻ ﷺ അതീവ താല്പര്യത്തോടെ അത് കേട്ടിരിക്കുകയും, സമയം നഷ്ടപ്പെടുത്തിയെന്ന് പറഞ്ഞ് ഒരിക്കലും ദേഷ്യപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ആയിഷ (റ) യോട് പ്രവാചകൻ ﷺ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഇമാം ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും ഉദ്ധരിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്: 
"كُنْتُ لَكِ كَأَبِي زَرْعٍ لِأُمِّ زَرْعٍ إِلَّا أَنَّ أَبَا زَرْعٍ طَلَّقَ وَأَنَا لَا أُطَلِّقُ" 
അബൂ സറഅ് തന്റെ ഭാര്യ ഉമ്മു സറഇന് എപ്രകാരമായിരുന്നോ, അപ്രകാരമാണ് ഞാൻ നിനക്ക്. പക്ഷേ, അബൂ സറഅ് തന്റെ ഭാര്യയെ വിവാഹമോചനം ചെയ്തു, ഞാൻ നിന്നെ വിവാഹമോചനം ചെയ്യുകയില്ല.
"തന്റെ പതിവ് ഉറക്കസമയം പോലും ഭാര്യയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി പ്രവാചകൻ ﷺ ഇപ്രകാരം മാറ്റിവെച്ചു. 
രാത്രിയെ ആറായി വിഭജിച്ചുള്ള ഉറക്കം പ്രവാചകൻ ﷺ രാത്രിയെ (മഗ്‌രിബ് മുതൽ സുബ്ഹി വരെ) ആറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരുന്നു:
രാത്രിയുടെ ഭാഗം പ്രവാചകന്റെ പ്രവർത്തി ആദ്യത്തെ 3 ഭാഗങ്ങൾ (രാത്രിയുടെ പകുതി)ഉറങ്ങുന്നു 4, 5 ഭാഗങ്ങൾ (മൂന്നാം യാമം) തഹജ്ജുദ് നമസ്കാരത്തിനായി ഉണരുന്നു 6-ാം ഭാഗം (സുബ്ഹിക്ക് തൊട്ടുമുമ്പ്) വീണ്ടും അല്പം ഉറങ്ങുന്നു സുബ്ഹിക്ക് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ഈ ചെറിയ ഉറക്കത്തിൽ പ്രവാചകൻ ﷺ തന്റെ പതിവ് ശൈലി മാറ്റുമായിരുന്നു. വലതുകൈ കവിളിന് താഴെ വെക്കുന്നതിന് പകരം കൈമുട്ട് മുകളിലേക്ക് ഉയർത്തിയാണ് കിടന്നിരുന്നത്. കനത്ത ഉറക്കത്തിലേക്ക് വീണുപോകാതിരിക്കാനും സുബ്ഹി നിസ്കാരം കൃത്യസമയത്ത് നിർവ്വഹിക്കാനും വേണ്ടിയായിരുന്നു ഈ മുൻ കരുതൽ. സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെയും സ്മാർട് ഫോണിന്റെയും അമിത ഉപയോഗം കാരണം രാത്രിയിലെ ഉറക്കം നഷ്ടപ്പെടുത്തി സുബ്ഹി നിസ്കാരം പോലും ഉപേക്ഷിക്കുന്ന ഇന്നത്തെ തലമുറക്ക് പ്രവാചകൻ ﷺ തിരുമേനിയുടെ ഈ രാത്രികാല ക്രമീകരണം വലിയൊരു പാഠമാണ്. 

അമിത ഉറക്കത്തോടുള്ള വിമുഖത 

പ്രവാചകൻ ﷺ അമിതമായി ഉറങ്ങാൻ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. സുലൈമാൻ നബി (അ) യോട് മാതാവ് നൽകിയ ഒരു ഉപദേശം ഇപ്രകാരമായിരുന്നു: "മകനേ, നീ അമിതമായി ഉറങ്ങരുത്; കാരണം രാത്രിയിൽ അമിതമായി ഉറങ്ങുന്നവൻ പരലോക നാളിൽ ദരിദ്രനായിട്ടായിരിക്കും വരിക." ഈ ഭയങ്കരമായ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് അല്ലാഹു നമ്മെയെല്ലാം കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ. പ്രവാചകൻ ﷺ അതിരാവിലെ ഉണരുന്നതിനെ ഏറെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇമാം തിർമിദിയും അബൂദാവൂദും ഉദ്ധരിക്കുന്ന ചരിത്രത്തിൽ തിരുമേനി ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു:

"اللَّهُمَّ بَارِكْ لِأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا"
എന്റെ സമുദായത്തിന് അവരുടെ പുലർച്ചെ കാലങ്ങളിൽ ബറകത്ത് (അനുഗ്രഹം) നൽകപ്പെടട്ടെ.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രവാചകൻ ﷺ പുലർച്ചെ തന്നെ ഉണരുകയും, പ്രബോധന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും, വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ദൂതന്മാരെയും പ്രബോധകരെയും നിയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. മതപ്രചരണം, നന്മ കൽപ്പിക്കൽ, തിന്മ വിലക്കൽ തുടങ്ങിയ പ്രധാനപ്പെട്ട ദീനീ കാര്യങ്ങളെല്ലാം അതിരാവിലെ മുതൽ തന്നെ തിരുമേനി ആരംഭിച്ചിരുന്നു. 

പകലിലെ ഉറക്കവും ജീവിതത്തിലെ ലാളിത്യവും 

രാത്രിയിലെ പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് (തഹജ്ജുദ്) ഊർജ്ജം ലഭിക്കുന്നതിനായി പകൽ സമയത്ത് പ്രവാചകൻ ﷺ ചെറിയൊരു ഉറക്കം നിർവ്വഹിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനെ 'ഖൈലൂല' (ഉച്ചയുറക്കം) എന്ന് പറയുന്നു. പ്രവാചകൻ ﷺ തിരുമേനിയുടെ കിടപ്പറയും വിരിപ്പും അങ്ങേയറ്റം ലാളിത്യം നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ് (റ) പ്രവാചകന്റെ മുറിയിലേക്ക് കടന്നുവന്നു. അപ്പോൾ പ്രവാചകൻ ﷺ ഒരു പായയിലാണ് കിടന്നിരുന്നത്. ശരീരത്തിന്റെ താഴെ ഭാഗത്ത് ഒരു ഇസാർ (കീഴ്വസ്ത്രം) മാത്രമാണുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ട്, ഉമർ (റ) വന്നപ്പോൾ തിരുമേനി ഇസാർ കൃത്യമായി പുതച്ച് എഴുന്നേറ്റിരുന്നു. അപ്പോൾ പായയുടെ പരുപരുത്ത അടയാളങ്ങൾ പ്രവാചകന്റെ പവിത്രമായ പാർശ്വഭാഗങ്ങളിൽ പതിഞ്ഞിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. മുറിയിലാകെ ഒരു സ്വാഅ് (ചെറിയൊരു അളവ്) ബാർലി മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. പ്രവാചകന്റെ ഈ അവസ്ഥയും ലാളിത്യവും കണ്ട് ഉമർ (റ) കരയാൻ തുടങ്ങി. പ്രവാചകൻ ﷺ ചോദിച്ചു: "ഉമറേ, നീ എന്തിനാണ് കരയുന്നത്?"ഉമർ (റ) മറുപടി നൽകിയതും അതിന് പ്രവാചകൻ ﷺ നൽകിയ മറുപടിയും ഇമാം ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും ഇപ്രകാരം ഉദ്ധരിക്കുന്നു: ഉമർ (റ) പറഞ്ഞു:

 "അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, ഞാൻ കാണുന്ന ഈ കാഴ്ചയോർത്ത് എനിക്ക് കരച്ചിൽ വരുന്നു. അവിടുന്ന് അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രവാചകനും അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനുമായിട്ടും അങ്ങയുടെ മുറിയുടെ അവസ്ഥ ഇതാണ്! എന്നാൽ റോമിലെ കൈസറും പേർഷ്യയിലെ കിസ്‌റയും വലിയ കൊട്ടാരങ്ങളിലും അരുവികളുടെയും ഫലവൃക്ഷങ്ങളുടെയും നടുവിലുമാണ് ജീവിക്കുന്നത്! "അപ്പോൾ പ്രവാചകൻ ﷺ അരുളി: "يَا عُمَرُ، أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ لَهُمُ الدُّنْيَا وَلَنَا الْآخِرَةُ"  ഉമറേ, അവർക്ക് ഈ ദുനിയാവും (ഇഹലോകം) നമുക്ക് ആഖിറവും (പരലോകം) ലഭിക്കുന്നതിൽ നീ തൃപ്തനല്ലേ? അതെ, പ്രവാചകൻ ﷺ ഒരിക്കലും സുഖപ്രദമായ കിടക്കയോ തലയിണയോ ഉറക്കമോ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നില്ല; മറിച്ച് പരമാവധി സമയം ആരാധനകളിൽ മുഴുകാനാണ് തിരുമേനി ഇഷ്ടപ്പെട്ടത്. 

വിത്ർ നിസ്കാരവും ഉറക്കവും

ഒരിക്കൽ ആയിഷ (റ) പ്രവാചകനോട് ചോദിച്ചു: "അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, അവിടുന്ന് വിത്ർ നിസ്കരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് ഉറങ്ങുകയാണോ?" അതിന് പ്രവാചകൻ ﷺ നൽകിയ മറുപടി ഇമാം ബുഖാരി തന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു:

"يَا عَائِشَةُ، إِنَّ عَيْنَيَّ تَنَامَانِ وَلَا يَنَامُ قَلْبِي"
ആയിഷാ, എന്റെ കണ്ണുകളാണ് ഉറങ്ങുന്നത്, എന്റെ ഹൃദയം ഉറങ്ങുന്നില്ല.പ്രവാചകന്റെ ഹൃദയത്തെ എപ്പോഴും നന്മയിലും ആരാധനയിലും ജാഗ്രതയുള്ളതാക്കി അല്ലാഹു നിലനിർത്തിയിരുന്നു എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇതിൽ നിന്നും പണ്ഡിതന്മാർ നൽകുന്ന പാഠം ഇതാണ്: രാത്രി ഉറങ്ങിയാൽ ഫജ്‌റിന് മുൻപ് തഹജ്ജുദിനായി ഉണരുമെന്ന് പൂർണ്ണ ഉറപ്പുള്ളവർക്ക് വിത്ർ നിസ്കാരം രാത്രി നമസ്കാരത്തിന് ശേഷമായി ഏറ്റവും ഒടുവിൽ നിർവ്വഹിക്കാനായി മാറ്റിവെക്കാം. എന്നാൽ ഉറങ്ങിയാൽ പിന്നീട്  സുബ്ഹിക്ക് മാത്രമേ ഉണരൂ എന്ന് ഭയപ്പെടുന്നവർ ഉറങ്ങാൻ കിടക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ വിത്ർ നിസ്കരിക്കേണ്ടതാണ്. ഉറക്കമില്ലായ്മക്കും ഉറങ്ങുമ്പോഴും ഓതേണ്ട പ്രാർത്ഥനകൾ രാത്രിയിൽ വല്ല കാരണവശാലും ഉറക്കം വരാതിരിക്കുകയോ അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ ഓതാനായി പ്രവാചകൻ ﷺ പഠിപ്പിച്ച പ്രാർത്ഥന ഇമാം ത്വബറാനി ഇപ്രകാരം ഉദ്ധരിക്കുന്നു:

"اللَّهُمَّ غَارَتِ النُّجُومُ وَهَدَأَتِ الْعُيُونُ، وَأَنْتَ حَيٌّ قَيُّومٌ لَا تَأْخُذُكَ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ، يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ أَهْدِئْ لَيْلِي وَأَنِمْ عَيْنِي" 
" അല്ലാഹുവേ, നക്ഷത്രങ്ങൾ മറഞ്ഞു, കണ്ണുകൾ ശാന്തമായി. നീ എന്നെന്നും ജീവിക്കുന്നവനും സർവ്വതിനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നവനുമാണ്. നിനക്ക് മയക്കമോ ഉറക്കമോ ബാധിക്കുകയില്ല. എന്നും ജീവിക്കുന്നവനായ നാഥാ, എന്റെ ഈ രാത്രിയെ നീ ശാന്തമാക്കേണമേ, എന്റെ കണ്ണിന് നീ ഉറക്കം നൽകേണമേ.അതുപോലെ പ്രവാചകൻ ﷺ കിടപ്പറയിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ സ്ഥിരമായി പ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്ന പ്രാർത്ഥന ഇമാം ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും ഇപ്രകാരം ഉദ്ധരിക്കുന്നു: 

"بِاسْمِكَ رَبِّي وَضَعْتُ جَنْبِي وَبِكَ أَرْفَعُهُ، إِنْ أَمْسَكْتَ نَفْسِي فَاغْفِرْ لَهَا، وَإِنْ أَرْسَلْتَهَا فَاحْفِظْهَا بِمَا تَحْفَظُ بِهِ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ" 
 എന്റെ രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ നാമത്തിൽ ഞാൻ എന്റെ പാർശ്വത്തെ കിടത്തിയിരിക്കുന്നു, നിന്റെ നാമത്തിൽ തന്നെ ഞാനതിനെ ഉയർത്തുകയും ചെയ്യും. എന്റെ ആത്മാവിനെ നീ പിടിച്ചുവെക്കുകയാണെങ്കിൽ (മരണപ്പെടുത്തുകയാണെങ്കിൽ) അതിന് നീ പൊറുത്തുതരേണമേ. ഇനി നീ അതിനെ തിരിച്ചുവിടുകയാണെങ്കിൽ (ജീവൻ നിലനിർത്തുകയാണെങ്കിൽ) നിന്റെ സദ്‌വൃത്തരായ ദാസന്മാരെ നീ സംരക്ഷിക്കുന്നത് പോലെ ഇതിനെയും നീ സംരക്ഷിക്കേണമേ. ഈ പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ ഒരു വിശ്വാസി തന്റെ ഉറക്കത്തിൽ മരണം സംഭവിക്കുകയാണെങ്കിൽ പാപമോചനം നൽകണേ എന്നാണ് അല്ലാഹുവോട് അപേക്ഷിക്കുന്നത്. നമ്മുടെ ഉറക്കത്തിലും ഉണർച്ചയിലും ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ ചുറ്റുപാടുകളിലും പ്രവാചകൻ ﷺ തിരുമേനിയുടെ ചര്യകളെ പൂർണ്ണമായി പിന്തുടരാൻ അല്ലാഹു നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. ആമീൻ.
ഇത് മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് ഫോര്‍വേഡ് ചെയ്ത് പ്രതിഫലത്തില്‍ പങ്കാളിയാവുക!
നിങ്ങളുടെ പ്രാര്‍ഥനയില്‍ ഈ വിനീതനെ യും ഇത് മെനെക്കിട്ട് ഇരുന്ന് വായിക്കുന്ന വരെയും ഫോര്‍വേഡ് ചെയ്യുന്നവരെയും 
നമ്മുടെ മാതാപിതാക്കളെയും ഉള്‍പ്പെടു ത്തുക!
സന്ദര്‍ശിക്കുക! www.islamkerala.com
   സി പി അബ്ദുല്ല ചെരുമ്പ
      9400534861